Vụ tranh chấp QSDĐ tại Công ty CP Nông lâm nghiệp 24-3 Quảng Ngãi: CẦN XEM XÉT LẠI NGUYỆN VỌNG CHÍNH ĐÁNG CỦA CÁC HỘ GIA ĐÌNH (?!)
- Chủ nhật - 06/10/2019 22:28
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Giao nhiệm vụ sản xuất và chăn nuôi nhưng lại không giao đất để sử dụng. Từ sự tắc trách của cơ quan có thẩm quyền trong việc thành lập Nông trường 24-3 huyện Đức Phổ (nay là Công ty CP Nông lâm nghiệp 24-3 Quảng Ngãi) cách đây 42 năm, cùng với sự bất thường trong việc thu hồi cho doanh nghiệp thuê đất của UBND tỉnh Quảng Ngãi đã làm phát sinh “điểm nóng” về tranh chấp đất đai tại địa phương…
Người dân bức xúc vì Công ty 24-3 thuê côn đồ đến phá hoại toàn bộ diện tích trồng keo lai của họ được trồng trên đất được Nhà nước giao khoán trồng cao su trước đây
Từ không giao đất… đến chưa đăng ký quyền sử dụng đất
Công ty CP Nông lâm nghiệp 24-3 Quảng Ngãi, tiền thân là Nông trường 24-3 huyện Đức Phổ được thành lập từ năm 1977 theo Quyết định số 2856/QĐ/TC ngày 30/12/1977 của UBND tỉnh Nghĩa Bình, làm nhiệm vụ trồng mía và chăn nuôi bò sinh sản.
Đến năm 1993, Nông trường được chuyển đổi thành lập DNNN theo Quyết định số 341/QĐ-UB ngày 8/3/1993 của UBND tỉnh Quảng Ngãi có ngành nghề kinh doanh chính: Trồng trọt cây công nghiệp và chăn nuôi bò thịt, bò cày kéo. Điều lạ là cả hai lần thành lập và thay đổi pháp nhân đều không được Nhà nước giao đất để quản lý sử dụng.
Tại Kết luận thanh tra số 1749/KL-STNMT ngày 31/7/2015 của Giám đốc Sở TNMT tỉnh Quảng Ngãi xác nhận: “NT 24-3 được Nhà nước thành lập từ năm 1977 với chức năng nhiệm vụ là trồng mía và chăn nuôi bò sinh sản, qua kiểm tra hồ sơ pháp lý cho thấy không có hồ sơ, tài liệu nào để chứng minh được là diện tích đất ban đầu do NT quản lý, sử dụng là bao nhiêu ha ?”.
Trong khi đó, theo các hộ gia đình nguyên là công nhân thuộc NT 24-3, ngoài diện tích của NT khai hoang đưa vào khai thác theo kế hoạch, trong quá trình sinh sống tại đây họ còn bỏ sông sức ra khai hoang phục hóa hàng trăm ha đất thuộc bờ lô, bờ thửa và bìa rừng bỏ hoang hóa để đưa vào sử dụng. Từ năm 1992 - 1994, thực hiện Dự án đầu tư và phát triển kinh tế xã hội Tây Đức Phổ (từ nguồn vốn vay thuộc CT 327), 51 hộ gia đình công nhân NT 24-3 được ký kết Hợp đồng kinh tế để tiếp nhận gần 870.000.000 đồng nguồn vốn vay hỗ trợ đầu tư của Nhà nước.Luật gia Trương Việt Kon Tum (Hội Luật gia tỉnh Bình Định): “Kết luận thanh tra số 1749/KL-STNMT ngày 31/7/2015 của Giám đốc Sở TNMT tỉnh Quảng Ngãi đã thừa nhận, từ năm 1977 khi mới thành lập, NT 24-3 không được Nhà nước giao đất để sử dụng. Đến năm 2014 (sau 37 năm tồn tại), Công ty 24-3 vẫn chưa lập đầy đủ các thủ tục hồ sơ kê khai đăng ký QSD đất, tức là quyền sử dụng đất hợp pháp của Công ty vẫn chưa được xác lập. Trong khi đó, con số 7.094.448m2 đất có được là do nhiều chủ thể đan xen khai hoang phục hóa, qua nhiều thời kỳ thăng trầm của NT 24-3. Do đó việc UBND tỉnh Quảng Ngãi đơn phương (không đối thoại, bồi thường hoặc hỗ trợ tài sản trên đất, thông báo thu hồi đất…) cho Công ty thuê “trọn gói” 7.094.448m2 đất là không thỏa đáng và phù hợp với quy định của pháp luật”.
Tham gia DA này, các hộ gia đình công nhân NT được Nhà nước giao đất sử dụng ổn định lâu dài theo DA (được ghi rõ tại Điều 1 Hợp đồng kinh tế). Kết quả, 51 hộ gia đình đã trồng mới được giao 136,98 ha cao su, đồng nghĩa với việc họ đã được Nhà nước giao đất sử dụng ổn định 136,98 ha đất, kể từ thời điểm này.
Tuy nhiên do điều kiện sinh thái không phù hợp, cây cao su không trụ được, DA bị phá sản. Tổng số tiền Nhà nước cho vay không trả được phải đề nghị khoanh nợ của 117 hộ tham gia trồng cao su, tính đến ngày 10/12/2003 lên tới 2.263.890.033 đồng (trong đó riêng 51 hộ gia đình thuộc NT 24-3 còn nợ 869.123.732 đồng).
Sau khi DA trồng cao su xóa sổ, 51 hộ gia đình tiếp tục quản lý sử dụng ổn định toàn bộ diện tích đất được giao khoán trồng cao su bằng loại cây trồng khác. Như vậy đối với số diện tích này, hộ gia đình và cá nhân đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận QSD đất theo quy định tại khoản 4 Điều 100 Luật Đất đai năm 2013.
Quyết định số 152 của UBND tỉnh cho Công ty 24-3 thuê đất đã và đang gây ra nhiều hệ lụy
Đến năm 2006, NT 24-3 tiếp tục chuyển đổi thành Công ty Nông nghiệp 24-3 theo Quyết định số 3360/QĐ-UBND ngày 26/12/2006 của UBND tỉnh Quảng Ngãi. Tại QĐ này, Công ty 24-3 chính thức được giao quản lý sử dụng trên giấy có 922,6 ha đất tự nhiên. Cho đến năm 2014, cơ quan có chức năng mới chính thức đo đạc lập bản đồ địa chính, cắm mốc thực địa và mặc nhiên xác định diện tích thực tế do Công ty quản lý sử dụng có 770,18 ha.
Tuy nhiên tại Kết luận thanh tra số 1749/KL-STNMT ngày 31/7/2015 của Giám đốc Sở TNMT tỉnh Quảng Ngãi cho biết, đến thời điểm này “toàn bộ diện tích đất Công ty đang quản lý, sử dụng, Công ty vẫn chưa lập đầy đủ các thủ tục hồ sơ kê khai đăng ký QSDĐ để được UBND tỉnh quyết định cho thuê đất, ký hợp đồng thuê đất và cấp GCNQSDĐ đúng theo quy định của pháp luật đất đai”.
Trong lúc còn ngổn ngang bất cập (người dân đang sản xuất hoa màu và trồng rừng trên đất chưa thu hoạch; nguồn vốn vay của các hộ gia đình để trồng cao su còn khoanh nợ chưa xử lý dứt điểm…); thì ngày 24/03/2016, UBND tỉnh Quảng Ngãi lặng lẽ ban hành Quyết định số 152/QĐ-UBND cho Công ty 24-3 thuê 7.094.448 m2 đất, bao trùm lên toàn bộ diện tích đất tự khai hoang và 136,98 ha đất được giao khoán sử dụng ổn định lâu dài (thuộc DA trồng cao su năm 1994) của 51 hộ gia đình.
Sau khi được thuê đất và được cấp Giấy chứng nhận QSDĐ, Công ty 24-3 liên tục phát đi thông báo yêu cầu các hộ gia đình dừng sản xuất, thu hoạch sản phẩm nếu không sẽ bị cưỡng chế, niêm phong tài sản… tạo ra sự căng thẳng, phức tạp tại địa phương.
Luật sư Lê Hoài Sơn: “Khoản 4 Điều 100 Luật Đất đai 2013 quy định, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất được Nhà nước giao đất, cho thuê đất từ ngày 15/10/1993 đến ngày Luật này có hiệu lực thi hành mà chưa được cấp Giấy chứng nhận thì được cấp Giấy chứng nhận QSDĐ, QSHNO&TSKGLVĐ. Như vậy đối với riêng 136,98 ha đất của 51 hộ gia đình được NT 24-3 giao khoán sử dụng ổn định lâu dài để trồng cao su từ năm 1994, hội đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận QSDĐ, QSHNO&TSKGLVĐ”
Khiếu nại đòi trả lại đất cho doanh nghiệp thuê là có cơ sở xem xét !
Sự bất thường trong việc ban hành Quyết định số 152 của UBND tỉnh Quảng Ngãi còn thể hiện trong chính văn bản quy phạm này, hoàn toàn không có “bóng dáng” về các điều kiện đảm bảo trong hồ sơ giao đất, cho thuê đất (không có dự án hay phương án đầu tư, không chứng minh được năng lực tài chính bảo đảm việc sử dụng đất của tổ chức thuê đất theo quy định tại Điều 58 Luật Đất đai 2013…) theo quy định tại Thông tư 30/2014 của Bộ TNMT.
Hệ quả của thủ tục cho thuê đất quá dễ dãi và bỏ qua các quy định của pháp luật, đã làm phát sinh sự bất ổn trong việc tổ chức thực thi Quyết định trên. Ngày 24/3/2017 (chỉ sau 1 năm được thuê đất), Công ty 24-3 đã phát đi Văn bản kiến nghị số 95/BC-24/3AFC gửi đến UBND tỉnh và các Sở, ngành có chức năng liên quan về việc xin hỗ trợ để DN xử lý dứt điểm số tiền khoanh nợ thực hiện DA trồng cao su trước đây và cho biết các hộ gia đình tranh chấp “không chấp nhận diện tích giao khoán cho hộ là của Công ty”.
Tại Biên bản làm việc ngày 13/6/2017, Đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh Quảng Ngãi về việc thực hiện các kết luận, xử lý và chỉ đạo của UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh liên quan đến đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường quốc doanh và đất rừng trên địa bàn tỉnh, đã chỉ ra sự bất cập trong quản lý đất đai tại Công ty 24-3 (sau khi được thuê đất): “Qua quá trình thực hiện sản xuất kinh doanh, Công ty đã rà soát và xác định phần diện tích đất 259,35 ha trên địa bàn 2 xã Phổ Nhơn và Phổ Phong (nằm trong diện tích đất cho Công ty được UBND tỉnh cho thuê hiện nay), đề nghị thu hồi để giao cho UBND xã Phổ Phong, Phổ Nhơn quản lý”.
Một khoảnh rừng keo trồng 4 năm tuổi của người dân bị côn đồ đốt cháy
Trong khi đó về phía người dân, bỗng dưng đất đai mình đang sử dụng ổn định suốt hơn 20 năm qua bị “quốc hữu hóa” không điều kiện (không đối thoại, không có văn bản thu hồi, không bồi thường, hỗ trợ…), 51 hộ gia đình ở NT 24-3, xã Phổ Nhơn đồng lòng ký vào đơn khiếu nại tập thể gửi đến cấp có thẩm quyền để yêu cầu trả lại đất. Cùng với gửi đơn khiếu nại, bất chấp sự hăm dọa và sử dụng lực lượng côn đồ đối đầu của Công ty 24-3, 51 hộ gia đình vẫn kiên quyết không bàn giao đất và tiếp tục duy trì sản xuất trên đất đã bị UBND tỉnh đơn phương thu hồi cho thuê.
Ngày 18/6/2019, tại Thông báo số 169/TB-UBND phát đi, để có cơ sở tham mưu UBND tỉnh Quảng Ngãi giải quyết đơn khiếu nại, Chủ tịch UBND huyện Đức Phổ đã yêu cầu Công an huyện tổ chức kiểm tra làm rõ trách nhiệm của các cá nhân trong việc quản lý lỏng lẻo đất đai… Đồng thời yêu cầu Phòng TNMT huyện “phối hợp với các phòng ban liên quan, UBND xã và các đồng chí nguyên là lãnh đạo, cán bộ, công nhân NT tổ chức đi hiện trường xác định phạm vi, vị trí mốc giới đối với diện tích đất của NT, diện tích đất của người dân khai hoang…”. Có thể thấy đến văn bản này, UBND huyện Đức Phổ (cơ quan quản lý Nhà nước trực tiếp trên địa bàn) cũng đã chính thức xác nhận việc cho thuê đất của UBND tỉnh được thực hiện khi chưa làm rõ được diện tích đất của NT và của người dân khai hoang…
Rõ ràng là có quá nhiều bất cập trong ban hành QĐ 152 của UBND tỉnh Quảng Ngãi, rất cần được xem xét lại để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa người dân, Nhà nước và đơn vị được thuê đất. Trao đổi với PV, Luật sư Lê Hoài Sơn (Đoàn Luật sư tỉnh Bình Định) cho rằng, muốn giải quyết triệt để vấn đề, ổn định lòng dân và lập lại trật tự quản lý đất đai trên địa bàn, chấm dứt khiếu kiện kéo dài, UBND tỉnh Quảng Ngãi cần phải đối diện với sự thật, chỉ đạo cơ quan có chức năng khẩn trương vào cuộc để làm rõ đúng sai.
Theo đó căn cứ vào điểm d, khoản 1 Điều 106 Luật Đất đai năm 2013, cần thiết thu hồi Quyết định số 152 và các Giấy chứng nhận QSDĐ đã cấp cho Công ty 24-3, để xem xét điều chỉnh cấp mới Giấy chứng nhận QSDĐ đảm bảo đúng đối tượng sử dụng đất, phù hợp theo quy định của pháp luật… Những diễn biến tiếp theo của vụ tranh chấp, chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin đến bạn đọc vào số tới.