Lý giải dường như nằm ở việc Trump là một doanh nhân, và việc kinh doanh với Trung Quốc chính là việc kinh doanh của Mỹ. Theo lối suy nghĩ này, Trung Quốc có thể dễ dàng hợp tác với một người kiểu như ông Trump.

Việc ông Trump phá bỏ quy tắc ngoại giao đã gửi đi những làn sóng ngạc nhiên trên khắp châu Á, sau đó ông còn làm nó trầm trọng hơn khi đặt ra những câu hỏi trong hàng loạt đoạn tweet rằng Trung Quốc đã tham vấn Hoa Kỳ trước khi phá giá đồng tiền của mình hay xây dựng một căn cứ quân sự khổng lồ trên Biển Đông hay chưa.

Ảnh: Reuters

Nhưng bằng cách chất vấn chính sách “Một Trung Quốc,” Trump đang đùa với lửa. Sự quản lý chặt chẽ và khéo léo bởi cả chính quyền Đảng Cộng hòa lẫn Đảng Dân chủ đã giúp duy trì mối quan hệ hòa bình giữa Trung Quốc và Đài Loan. Đối với Hoa Kỳ, mục tiêu chính yếu là duy trì nguyên trạng.

Trong hơn 40 năm qua, học thuyết “mập mờ chiến lược” của Hoa Kỳ đã phát huy vai trò xuất sắc. Việc Trump phá vỡ chính sách ngoại giao lâu năm này sẽ gây tổn hại bằng nhiều cách.

Ông Trump cũng có thể gây sốc bằng cách thông qua những người cứng rắn trong chính phủ và quân đội Trung Quốc, nếu ông xác nhận niềm tin của họ rằng Hoa Kỳ muốn phá hoại “những lợi ích cốt lõi” của đất nước họ – cụ thể là việc duy trì bề ngoài, hay xa hơn là thực tế, rằng chỉ có một nước Trung Quốc. Bộ Ngoại giao Trung Quốc ban đầu lên tiếng chỉ trích nhẹ nhàng cuộc trò chuyện của ông Trump và bà Thái Văn Anh, nhưng tờ Nhân dân Nhật báo, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã lưu ý “[Mỹ] gây rắc rối cho quan hệ Trung-Mỹ chính là gây rắc rối cho mình.”

Ông Trump có vẻ đang làm mếch lòng Trung Quốc mà không có lý do gì chính đáng. Tệ hơn, bằng cách tuyên bố Hoa Kỳ sẽ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) – được thiết kế, ít nhất là một phần, nhằm định hình các dòng chảy thương mại và đầu tư toàn cầu theo luật lệ của phương Tây, thay vì tầm nhìn trọng thương chủ nghĩa của Trung Quốc – Trump cũng đang bác bỏ một chính sách của Hoa Kỳ mà đáng lẽ đã có thể kiểm soát sức ảnh hưởng ngày một lớn của Trung Quốc ở châu Á.

Bằng cách có nhiều phát biểu và hành động gây sốc với Trung Quốc, và thêm hành động rút khỏi TPP, đang được coi là những chỉ dấu về việc ông Trump một mặt rằn mặt Trung Quốc, trong khi mặt khác lại  tạo điều kiện cho nước này.

Đây chắc chắn không phải là nghệ thuật thương thuyết mà nói chính xác nó là cách đùa với lửa.